W ramach realizowanego przez Zbór "Nowe Jeruzalem" Kościoła Chrześcijan Wiary Ewangelicznej w Radzyniu Podlaskim projektu „Ocalić od zapomnienia – Szlakiem dziedzictwa żydowskiego w powiecie radzyńskim: żydowskie obrzędy i zwyczaje religijne”, 30 kwietnia w siedzibie zboru przy ul. Parkowej odbyła się anonsowana przez nas prezentacja wieczerzy paschalnej.

 

Według słów wygłoszonego przez pastora dra Tomasza Mańkę okolicznościowego wykładu, Pascha jest świętem ustanowionym dla upamiętnienia wyzwolenia Żydów z niewoli egipskiej, które nastąpiło poprzez akt nadnaturalnej Bożej interwencji. W języku hebrajskim „Pesach znaczy – omijać. Jest to nawiązanie do historii opisanej w II Księdze Mojżesza, kiedy Anioł śmierci, wędrując przez ziemię faraona, omijał naznaczone krwią domy.

 

Dzięki wykładowi zebrani poznali genezę święta. Gdy Lud Izraela zamieszkujący Egipt faraonów stawał się potężniejszy i liczniejszy, faraon uczynił Izraelitów niewolnikami. W czasie tej niewoli Bóg wezwał Mojżesza, by udał się do Egiptu i zażądał od faraona uwolnienia narodu izraelskiego. Faraon nie chciał wypuścić Izraela, więc Bóg zesłał na ziemię 10 plag wyniszczających ziemię egipską, plony, bydło, zdrowie ludzkie. Ostatnia plaga była najcięższa – mieli zginąć wszyscy pierworodni w każdym domu, w każdej rodzinie. Plaga ta nie miała dotknąć jedynie Żydów, gdyż Bóg ostrzegł ich i zgodnie z poleceniem pomazali oni krwią jednorocznego baranka odrzwia i progi swych domostw. Bóg dał ludziom możliwość uniknięcia kary śmierci. Nakazał, aby mężczyzna najstarszy w każdym domu wybrał jednorocznego baranka, zabił go, a jego krwią pomazał nadproże i odrzwia domu, w którym będzie spożywany baranek.

Noc, kiedy tego dokonano, jest pierwszą nocą paschalną. Anioł śmierci, który przeszedł tej nocy przez ziemię egipską, miał wejść do wszystkich domów w Egipcie, omijając tylko te, których odrzwia zostały naznaczone wspomnianą krwią. W noc poprzedzającą ucieczkę, po zjedzeniu posiłku z owego baranka przyprawionego gorzkimi ziołami i zabraniu przaśnych placków (stąd obecne w kulturze żydowskiej mace), Żydzi pośpiesznie wyruszyli w drogę.

 

Święto Paschy jest ważne dla chrześcijan, gdyż Pascha mówi o wierze, wykupieniu, ratunku w mocy przelanej krwi. Z niewolników Izraelici stali się ludem Bożym odkupionym przez przelanie krwi ofiarnego baranka. Wydarzenie to było zapowiedzią proroczego, ostatecznego uwolnienia, którego Bóg miał dokonać dopiero podczas kolejnych obchodów świąt Paschy, kiedy Jezus Mesjasz został przybity do krzyża.

 

Uczta i ceremoniał

Sobotnia prezentacja wieczerzy paschalnej była nie tylko przypomnieniem tych biblijnych prawd, ale także "żywą realizacją" paschalnego scenariusza połączoną z degustacją tradycyjnych dań oferowanych w trakcie święta Pesach, albowiem liturgia całego wieczoru sprawowana była zgodnie z ustalonym i niezmienionym od wieków porządkiem.

Na stole znalazły się określone rytuałem potrawy: trzy mace, zeroa: udziec barani, skrzydełko, udko kurczaka przypominające ofiary składane w świątyni, maror i karpas: gorzkie zioła – (tarty chrzan, nać zielonej pietruszki, maczane w słonej wodzie, przypominające gorzkie życie Żydów w niewoli egipskiej, to także smak łez, którymi Żydzi opłakiwali swój los, bejca jako symbol zbiorowego losu narodu, charoset – surówka z tartych jabłek, kruszonych migdałów, orzechów i wina, przypominająca wyglądem glinę wymieszaną ze słomą, z której niegdyś żydowscy niewolnicy wyrabiali cegły w Egipcie.

Na środku stołu stał duży kielich przeznaczony dla proroka Eliasza, a więc tego, który miał poprzedzić Mesjasza. Przy każdym nakryciu ustawiano kieliszek, aby każdy biesiadnik mógł spełnić cztery toasty, na pamiątkę czterech zapowiedzi, które usłyszał Mojżesz z krzewu gorejącego: we-hoceti – i wywiodę, we-hicalti – i wybawię, we-gaalti – i uwolnię, we-lakachti – i przyjmę (was), co oznaczało: "pomogę wam zrzucić jarzmo faraona, pomogę zorganizować wasze wyjście z Egiptu, uwolnię was od wyzysku i przemocy i poddam was Boskiej władzy".

Dawniej pito czerwone wino, by przypominało krew pesachowego baranka, którą Izraelici pomazali swoje odrzwia w Egipcie”. Podczas prezentacji wino zastapił czerwony sok z winogron.

 

Podczas spotkania przeprowadzony został również ceremoniał uczty sederowej. Na stole leżały egzemplarze Hagady – książki zawierającej opowieść o wyjściu Żydów z Egiptu oraz błogosławieństwa, modlitwy, psalmy, opowieści alegoryczne, zagadki.

Ucztę, u Żydów sprawowaną przez głowę rodziny, porowadził pastor dr Tomasz Mańko w asyście gości – krymskich Żydów, ktorzy przybyli z nieodległego Łukowa, gdzie mieszkają. Dokładnie objaśnił symbolikę potraw, kolejność ich spożywania oraz czynności rytuału. Zaczął się on od kiduszu, tj. poświęcenia wina i wypicia pierwszego toastu. Potem prowadzący pobłogosławił karpas, każdy z uczestników moczył go w słonej wodzie i zjadał. Ze środkowej macy prowadzący odłamał więcej niż połowę, tzw. afikoman, i schował tak, aby pod koniec wieczoru dzieci mogły go odnaleźć i w nagrodę otrzymać drobne prezenty. Następnie pobłogosławił macę i rozpoczął czytanie hagady „Oto chleb nędzy, który spożywali praojcowie nasi w kraju Micraim. Kto głodny, niech wejdzie i spożywa z nami. W tym roku tu, w przyszłym w odbudowanej świątyni”.

Po tym zdaniu spełniliśmy drugi toast, następnie spożyliśmy mace z maror (tartym chrzanem). Po spożyciu macy z chrzanem przyszła pora na ucztę. Zaczęliśmy od jajek maczanych w słonej wodzie, po których przeszliśmy do ryb, śledzi, dań z mięsem. Potem były kompoty, słodycze, owoce. W żadnej potrawie nie mogło być mąki.

Po wypiciu trzeciego kielicha wina, nastąpiły modlitwy dziękczynne, (wyrażone słowem, śpiewem, a nawet tańcem). Śpiewano psalmy i hymny pochwalne hallelot. Przy czwartym toaście uniesiono kieliszki i trzykrotnie powtarzano „ba-szana ha- baa bi-jeruszalajm, co znaczy „w przyszłym roku w Jerozolimie”. Ta formuła wyraża wiarę w nadejście Mesjasza.

Zwyczajowo uczta kończyła się przed północą. Około północy śpiewano psalm 136, zwany hallel-gadol, poświęcony oczekiwaniu na przyjście proroka Eliasza. Ostatnia część wieczoru była wesoła i w całości należała do dzieci. Sobotnia prezentacja odzwierciedliła to prawie dokładnie.

 

Po co ten projekt?

Celem projektu pt. „Ocalić od zapomnienia – Szlakiem dziedzictwa żydowskiego w powiecie radzyńskim: żydowskie obrzędy i zwyczaje religijne” jest zachowanie pamięci oraz śladów obecności kultury żydowskiej na terenie ziemi radzyńskiej poprzez organizację serii wykładów dla młodzieży szkolnej, nauczycieli i osób zainteresowanych tą tematyką, spotkań odtwarzających niektóre religijne obrzędy i zwyczaje żydowskie połączone z degustacją tradycyjnych potraw, koncert muzyki żydowskiej wraz z wykładem na temat roli uwielbienia Boga w życiu religijnym, wycieczka szlakiem cmentarzy żydowskich na terenie powiatu radzyńskiego, spotkania z przedstawicielami narodowości żydowskiej, udostępnienie treści Księgi Pamięci Żydów Radzyńskich poprzez przetłumaczenie wybranych fragmentów oraz wydanie okolicznościowego folderu. Zadanie jest współfinansowane przez Powiat Radzyński.

Andrzej Kotyła

slider
DSC02725
DSC02730
DSC02746
DSC02756
DSC02760
DSC02761
DSC02762
DSC02766

Skomentuj

Komentuj jako gość

0 / 1000 Ograniczenie ilości znaków
Twoja wiadomość powinna zawierać od 10-1000 znaków
warunki użytkowania.

WYDAWCA


logo arx

 

ARX-MERITUM Sp. z o.o.

ul. Dąbrowskiego 16

21-300 Radzyń Podlaski

REDAKCJA


Redaktor naczelny - Magdalena Krawczyk

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Radzyń Podlaski

Redaktor prowadzący - Magdalena Krawczyk

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

882-999-824

Biała Podlaska

Redaktor prowadzący - Marcin Kozarski

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

882-999-825

Parczew

Redaktor prowadzący - Dominika Lipowska

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Współpraca:

Małgorzata Brodowska (dziennikarz)

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Andrzej Kotyła (felietonista)

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

REKLAMA


Kontakt: 604-585-595

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cennik

Specyfikacja techniczna reklam

Regulamin