Nieśwież, gniazdo rodowe Radziwiłłów, był tematem czwartkowego spotkania bialczan z Witalijem Biedrzyckim, przewodnikiem z nieświeskiego pałacu, który do Białej Podlaskiej przyjechał na zaproszenie Cezarego Nowogrodzkiego. Pogadanka miała miejsce w Dziale Wiedzy o Regionie Miejskiej Biblioteki Publicznej, goszczącej tego dnia liczne grono miłośników historii i podróży. Z zainteresowaniem wysłuchali ciekawostek o nieświeskiej rezydencji i jej właścicielach oraz obejrzeli zdjęcia i krótkie filmy, ukazujące Nieśwież dawniej i dziś.

Witalij Biedrzycki jest jednym z dwóch nieświeskich przewodników, posługującym się językiem polskim. Gość zaznaczył, że wkrótce w dawnej radziwiłłowskiej rezydencji, a obecnie Narodowym Muzeum-Rezerwacie Historyczno- -Kulturalnym Nieśwież, zatrudniony zostanie kolejny polskojęzyczny przewodnik, ponieważ przybywa tam coraz więcej wycieczek z Polski. A jest co podziwiać, gdyż w ostatnich latach pałac i jego otoczenie odzyskały dawny blask.

Biedrzycki przypomniał w skrócie historię Radziwiłłów i Nieświeża, który stał się główną siedzibą rodową litewskich książąt w XVI wieku. Świetność tego miejsca zapoczątkował Mikołaj Krzysztof Radziwiłł "Sierotka" – marszałek wielki litewski. Ufortyfikował miasto, zbudował zamek i kościół z klasztorem jezuitów. Krzywe chaotyczne uliczki średniowieczne zastąpiono układem geometrycznym. Za czasów Stefana Batorego Nieśwież otrzymał prawa miejskie, na rynku wzniesiono ratusz z wysoką wieżą i sukiennicami, hale targowe w XVIII w. rozbudowano o trzeci rząd kramów. Miasto się rozwijało. Do dziś zachowała się jedna z bram miasta tzw. Brama Słucka z 1690 r., przebudowana w II połowie XVIII w. W górnej kondygnacji bramy mieści się kaplica katolicka.

Wycieczki zaczynają zwiedzanie zazwyczaj od kościoła Bożego Ciała. To jeden z pierwszych jezuickich i barokowych kościołów w Rzeczypospolitej. Wzniesiono go w latach 1584–1593, według projektu Jana Marii Bernardoniego na wzór rzymskiego kościoła Il Gesù. Ten kto choć raz tam był wie, że świątynia urzeka swoją pięknością, przede wszystkim malowidłami. Freski zamieszczone na ścianach i sklepieniach wykonał w XVIII wieku nadworny malarz Radziwiłłów – D. Heski.

W głównym ołtarzu znajduje się obraz Ostatniej Wieczerzy. Trójnawowa świątynia nakryta jest na skrzyżowaniu nawy głównej i transeptu kopułą. W 2005 r. kościół wraz z kompleksem zamkowo-parkowym zostały wpisane na listę światowego dziedzictwa kulturowego UNESCO. Zamieszczeniu świątyni na tej prestiżowej liście sprzyjała m.in. znajdująca w podziemiach rodowa nekropolia Radziwiłłów. To jedyna tego rodzaju nekropolia historycznego rodu w tej części Europy, porównywana do nekropolii Habsburgów w Wiedniu. W podziemiach świątyni znajduje się ponad 80 drewnianych i cynowych trumien. W 2000 roku w rodowej nekropolii został pochowany zmarły w Londynie w 1999 r. książę Antoni Radziwiłł.

Fundator kościoła, Mikołaj Krzysztof zwany „Sierotką”, znany był także z licznych podróży po świecie. Przebywając w Egipcie miał poznać tajemnicę balsamowania zwłok, którą wykorzystano przy pochówkach kolejnych Radziwiłłów. Chcieli ją odkryć również sowieccy naukowcy, którzy zajmowali się mumią Lenina. Niestety, podczas tych badań kilka trumien w Nieświeżu uległo dewastacji. Ich otwarcie spowodowało też dopływ powietrza i nowych bakterii do ciał, które przyspieszyły ich rozkład. Ponadto, jak podkreślił Biedrzycki, wiele ciał zostało pozamienianych w trumnach, tak że obecnie nie wiadomo w których trumnach spoczywają poszczególni książęta i księżne. Jedynie szczątki Radziwiłłów „Sierotki” i „Rybeńki” leżą w swoich trumnach. Przy identyfikacji pozostałych osób mają pomóc badania DNA szczątków, których próbki zostały już pobrane przez jeden z instytutów naukowych z Kanady.

Kościół w Nieświeżu na szczęście nie podzielił losu wielu świątyń na Białorusi. W czasach sowieckich funkcjonował nieprzerwanie.

Ozdobą miasta jest zamek, który powstał na przełomie wieków XVI i XVII na miejscu wcześniejszych umocnień. Tak jak i kościół powstał według projektu architekta Jana Marii Bernardoniego. Obiekt został gruntownie przebudowany po zniszczeniach z początku XVIII w. i w takiej formie przetrwał. W swojej architekturze łączy style: renesansowy, barokowy i klasyczny. Rezydencję z ponad 100-hektarowym parkiem w stylu angielskim usytuowano na uboczu, nad jeziorem. Była połączona z miastem groblą, prowadził do niej most zwodzony.

Zamek jest otoczony głęboką, wyłożoną kamieniami fosą. Był kilkakrotnie niszczony i ponownie odbudowywany przez właścicieli. Największy rozkwit zamku nieświeskiego przypadł na okres panowania Michała Kazimierza „Rybeńki” i Karola Stanisława „Panie Kochanku”. Przechowywano tu archiwum Wielkiego Księstwa Litewskiego.

- Na początku roku 1770 biblioteka zamkowa liczyła ponad 20 tys. woluminów. W drugiej połowie XVIII wieku był to największy księgozbiór prywatny na ziemiach Rzeczypospolitej. W 1770 r. galeria obrazów liczyła 984 dzieł. Również w zamku były zgromadzone unikatowe kolekcje broni, monet i liczne dobra kilku skarbców zamkowych – mówił Witalij Biedrzycki.

Gniazdem rodowym Radziwiłłów Nieśwież był do września 1939 roku. Po wkroczeniu Sowietów ich dobra zostały upaństwowione.

Po wojnie w zamku funkcjonowało sanatorium. Przez cały czas piękny pałac i park ulegały dewastacji. Sale pałacowe przegrodzono na mniejsze pomieszczenia. Z bogatego wystroju zostało jedynie kilka pieców i kominków oraz nieliczne pozostałości przedwojennego parkietu. Ogród i park zarosły chaszczami.

W 2001 r. zespół zamkowy został przekazany Narodowemu Muzeum-Rezerwatowi Historyczno-Kulturalnemu Nieśwież. W 2005 r. trafił on na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Restauracja zamku trwała wiele lat i pochłonęła duże środki. Mimo to rekonstrukcja pałacu pociągnęła za sobą wiele ostrych krytyk ze względu na nieuzasadnione prace i błędy architektoniczne, jakie wkradły się w trakcie renowacji. Kompleks zamkowo-parkowy dla zwiedzających otwarto w lipcu 2012 roku z udziałem członków rodu Radziwiłłów.

Pałac w Nieświeżu odzyskał blask, odtworzono wnętrza, zebrano eksponaty. Organizowane są wystawy czasowe i koncerty muzyki dawnej, działa teatr im. Urszuli Radziwiłł. Zamek odwiedza ogromna ilość turystów.

Witalij Biedrzycki zaprosił mieszkańców Białej Podlaskiej do Nieświeża. Oba miasta łączy wszak historia ich dawnych właścicieli – potężnego rodu Radziwiłłów.

Małgorzata Brodowska

DSC_0195_wynik
DSC_0196_wynik
DSC_0198_wynik
DSC_0199_wynik
DSC_0200_wynik
DSC_0203_wynik
DSC_0204_wynik
DSC_0207_wynik
DSC_0210_wynik
DSC_0211_wynik
DSC_0212_wynik
DSC_0213_wynik
DSC_0214_wynik
DSC_0215_wynik
DSC_0216_wynik
przewodnik z nieświeża
  • Brak komentarzy

Skomentuj

Komentuj jako gość

0 / 1000 Ograniczenie ilości znaków
Twoja wiadomość powinna zawierać od 10-1000 znaków
warunki użytkowania.

WYDAWCA


logo arx

 

ARX-MERITUM Sp. z o.o.

ul. Dąbrowskiego 16

21-300 Radzyń Podlaski

REDAKCJA


Redaktor naczelny - Magdalena Krawczyk

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Radzyń Podlaski

Redaktor prowadzący - Magdalena Krawczyk

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

882-999-824

Biała Podlaska

Redaktor prowadzący - Marcin Kozarski

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

882-999-825

Parczew

Redaktor prowadzący - Dominika Lipowska

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Współpraca:

Małgorzata Brodowska (dziennikarz)

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Andrzej Kotyła (felietonista)

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

REKLAMA


Kontakt: 604-585-595

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cennik

Specyfikacja techniczna reklam

Regulamin