W ubiegły czwartek, 14 czerwca, do Działu Wiedzy o Regionie Miejskiej Biblioteki Publicznej w Białej Podlaskiej przybyło bardzo liczne grono miłośników historii naszego regionu, by wysłuchać niezwykle ciekawego wykładu na temat bialskiej kolejki wąskotorowej. Poprowadził go dr. Rafał Dmowski, historyk z Siedlec.

Było to już trzecie spotkanie zorganizowane w ramach współpracy biblioteki i Instytutu Historii i Stosunków Międzynarodowych Uniwersytetu Przyrodniczo-Humanistycznego w Siedlcach. Celem porozumienia jest wspólne promowanie wiedzy o historii Polski i Podlasia.

Temat ostatniego spotkania był bardzo bliski wielu osobom. Bialska kolejka wąskotorowa nie funkcjonuje już od blisko 50 lat, ale tzw. „ciuchcia” nadal żyje w pamięci bialczan i mieszkańców powiatu bialskiego, którzy wypowiadają się o niej z wielkim sentymentem. Prelekcja połączona była z prezentacją multimedialną, na którą składały się fotografie i dokumenty. Rafał Dmowski podkreślił znikomą liczbę zachowanych na ten temat dokumentów archiwalnych.

Bialska Kolej Wąskotorowa została zbudowana przez Niemców w czasie I wojny światowej. Powstała w celu przewozu drewna pozyskiwanego przez okupanta w okolicznych lasach. Budowa odcinka z Białej Podlaskiej do Rokitna rozpoczęła się ok. 1915‒1916 r. Początkowo linia dochodziła do cegielni we wsi Stasinów. Po roku 1920 doprowadzono tory do Konstantynowa i Klonownicy Dużej. W 1923 r. otwarto końcowy odcinek do Janowa Podlaskiego. W tym samym roku wybudowano odgałęzienie torów z Rokitna do Cieleśnicy. Znajdował się tam bardzo znany w okresie międzywojennym majątek barona Stanisława Rosenwertha- Różyczki, a linia stanowiła jego prywatną własność do roku 1939. Obsługiwała znajdujące się tam: olejarnię, młyn parowy, gorzelnię i elektrownię. W Rokitnie natomiast znajdowała się stacja osobowo–towarowa służąca przeładunkom.

W dwudziestoleciu międzywojennym były plany przedłużenia torów z Janowa do Wysokiego Litewskiego, z Konstantynowa do Platerowa, a z Białej Podlaskiej do Parczewa.

Po wybuchu II wojny światowej okolice Białej Podlaskiej początkowo zajęła Armia Czerwona. Parowozy bialskiej kolejki zostały wywiezione na wschód jako zdobycz wojenna. 9 października 1939 r. wkroczyły wojska niemieckie, kolejka pozbawiona była możliwości funkcjonowania. Niemiecki zarząd sprowadził lokomotywy m.in. z kolejki krośniewickiej.

Bialska kolejka przeżywała największy rozkwit w latach 50. XX wieku. Przewożono nią kredę zez łoża w Kornicy, płody rolne, zwierzęta, drewno z pobliskich lasów, wyroby spirytusowe z Wytwórni Win i Likierów w Cieleśnicy oraz kiszone ogórki. Natomiast w odwrotną stronę wożono najczęściej zaopatrzenie dla lokalnych Gminnych Spółdzielni. Kolejka służyła mieszkańcom także jako środek komunikacji.

W Białej Podlaskiej trasa kolejki rozpoczynała się w okolicach wieży ciśnień nieopodal normalnotorowego dworca kolejowego. Zachował się dawny budynek dworca kolejki (obecnie budynek mieszkalny). Następnie tor wiódł skrajem obecnego parku „Zofilas” (obecnie al. Jana Pawła II) i nasypem przez most na rzece Krznie. Most ten początkowo był drewniany, położony nisko nad lustrem wody. W latach trzydziestych XX w. nasyp i most podwyższono i przebudowano. Obecnie istniejący most stalowy, położony tuż przy moście drogowym, zbudowano w roku 1956; jest nieużywany i zamknięty dla wszelkiego ruchu.

Tor biegł dalej śladem obecnej alei Jana Pawła II (fragmentu noszącego niegdyś nazwę ulicy Żelaznej). Na skrzyżowaniu z ulicą Brzeską był przejazd za rogatkami (od roku 1963), a zaraz za nim – stacja Biała Podlaska Miasto (dawniej ul. Miła). Budynek stacyjny wzniesiono w roku 1952, z czerwonej cegły. Mieściły się w nim kasy biletowe, bufet i mieszkania kolejarzy. Obecnie dom został przebudowany, otynkowany i pomalowany. Po zakończeniu pełnienia funkcji dworca przez kilkanaście lat mieścił się w nim sklep mięsny. Następnie tor biegł wzdłuż ul. Wiejskiej (na tyłach Cmentarza Rzymsko-Katolickiego), następnie łagodnym łukiem skręcał przed obecnym Liceum Katolickim (ul. Janowska 55) i prowadził równolegle do ul. Janowskiej – tuż za obwodnicą wzdłuż drogi nr 811. W Roskoszy zachował się most z górnymi kratownicami nad rzeką Klukówką, przystosowany obecnie do ruchu pieszego i rowerowego.

W 1962 roku wstrzymano przewozy pasażerów na odcinku Rokitno – Janów Podlaski z uwagi na nierentowność. Pociągi jeździły codziennie do Cieleśnicy, a we wtorki i czwartki do Konstantynowa. W maju 1971 zawieszono jednak ruch pociągów, a na przełomie 1971/1972 roku kolej została zlikwidowana, a ostatni pracownicy zwolnieni do końca maja 1972 roku.

I tak przestała istnieć bialska kolejka wąskotorowa.

Uczestnicy spotkania zadawali prelegentowi pytania, a kilka osób podzieliło się osobistymi wspomnieniami związanymi z jazdą „ciuchcią”. Wszyscy żałowali, że kolejka już nie istnieje, gdyż obecnie mogłaby stać się szczególną atrakcja turystyczną, wożącą pasażerów po pięknych okolicach Białej Podlaskiej i zabytkowych miejscach.

/mb/

DSC_0896_wynik
DSC_0897_wynik
DSC_0898_wynik
DSC_0899_wynik
DSC_0900_wynik
DSC_0903_wynik
DSC_0905_wynik
DSC_0906_wynik
DSC_0907_wynik
DSC_0909_wynik
DSC_0911_wynik
DSC_0913_wynik
DSC_0914_wynik
DSC_0916_wynik
DSC_0917_wynik
DSC_0918_wynik
DSC_0919_wynik
DSC_0920_wynik
DSC_0923_wynik
DSC_0924_wynik
DSC_0926_wynik
DSC_0927_wynik
DSC_0928_wynik
DSC_0929_wynik
DSC_0930_wynik
DSC_0931_wynik
DSC_0932_wynik
DSC_0933_wynik
DSC_0934_wynik

 

  • Brak komentarzy

Skomentuj

Komentuj jako gość

0 / 1000 Ograniczenie ilości znaków
Twoja wiadomość powinna zawierać od 10-1000 znaków
warunki użytkowania.

WYDAWCA


logo arx

 

ARX-MERITUM Sp. z o.o.

ul. Dąbrowskiego 16

21-300 Radzyń Podlaski

REDAKCJA


Kontakt:

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Redaktor naczelny - Magdalena Krawczyk

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

882-999-824

 

Dziennikarze

Dominika Lipowska

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Małgorzata Brodowska

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Andrzej Kotyła (felietonista)

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

REKLAMA


Kontakt: 604-585-595

Ten adres pocztowy jest chroniony przed spamowaniem. Aby go zobaczyć, konieczne jest włączenie w przeglądarce obsługi JavaScript.

Cennik

Specyfikacja techniczna reklam

Regulamin